Chiến thắng chưa từng có kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai

Vào lúc 6 giờ ngày 9-2 theo giờ Nhật Bản, kết quả cuối cùng của cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản lần thứ 51 đã được xác nhận, đánh dấu thắng lợi áp đảo của liên minh cầm quyền gồm đảng Dân chủ Tự do (LDP) và đảng Duy Tân Nhật Bản (JIP). Theo đó, liên minh này giành tổng cộng 352 ghế trong Hạ viện gồm 465 ghế, vượt xa ngưỡng đa số tuyệt đối 233 ghế và đạt mức trên 2/3 - một ưu thế hiếm hoi trong lịch sử chính trường Nhật Bản. Đáng chú ý, riêng LDP đã giành tới 316 ghế, con số cao nhất mà một chính đảng tại Nhật Bản đạt được kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai. Thành tích này vượt qua kỷ lục 308 ghế của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử năm 2009 và xa hơn cả kết quả tốt nhất trước đây của LDP là 300 ghế vào năm 1986.

Ở chiều ngược lại, Liên minh Cải cách trung dung (CRA)- lực lượng đối lập chính- bất ngờ thất bại nặng nề khi số ghế giảm sâu xuống còn 49, so với 172 ghế trước bầu cử. Hàng loạt nhân vật kỳ cựu của phe đối lập đã không thể tái đắc cử, phản ánh sự suy yếu rõ rệt của lực lượng này trong việc thuyết phục cử tri.

"Lá phiếu ủy nhiệm" dành cho Thủ tướng Sanae Takaichi

Giới phân tích nhận định, chiến thắng vang dội của LDP gắn chặt với mức tín nhiệm cao dành cho cá nhân Thủ tướng Sanae Takaichi. Theo kết quả khảo sát của Đài NHK công bố trong đêm bầu cử, tỷ lệ ủng hộ đối với bà Takaichi lên tới 73%, cao hơn đáng kể so với mức ủng hộ dành cho riêng LDP. Nhiều học giả cho rằng đây là ví dụ điển hình của "hiệu ứng áo choàng", khi uy tín của người đứng đầu kéo theo thắng lợi cho cả đảng. Trong bối cảnh đồng yen suy yếu, chi phí sinh hoạt gia tăng, môi trường an ninh khu vực phức tạp và nguy cơ thiên tai thường trực, cử tri Nhật Bản được cho là đã ưu tiên "an toàn chính sách" và năng lực điều hành.

Bên cạnh đó, lập trường bảo thủ rõ rệt của bà Takaichi về an ninh, sửa đổi Hiến pháp và chủ quyền quốc gia đã giúp LDP huy động lại khối cử tri bảo thủ từng rời xa đảng trong các kỳ bầu cử trước. Việc bà trở thành nữ Thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản cũng tạo ra hình ảnh đổi mới cho một hệ thống chính trị vốn bị đánh giá là già hóa, qua đó gia tăng sức hút đối với cử tri trẻ.

Dư địa chính trị lớn nhưng thách thức vẫn hiện hữu

Với hơn 2/3 số ghế tại Hạ viện, liên minh cầm quyền có thể thông qua lại các dự luật bị Thượng viện bác bỏ và nắm thế chủ động trong chương trình nghị sự lập pháp. Ưu thế này cũng giúp LDP dẫn dắt thảo luận về sửa đổi Hiến pháp - mục tiêu lâu dài của đảng - dù vẫn cần đạt đồng thuận 2/3 tại Thượng viện. Trong phát biểu sau bầu cử, Thủ tướng Takaichi cho biết chưa có kế hoạch cải tổ Nội các, đồng thời nhấn mạnh ưu tiên ổn định chính sách. Bà cũng đề cập khả năng áp dụng thuế tiêu dùng 0% đối với thực phẩm và đồ uống trong vòng hai năm nhằm hỗ trợ người dân trước áp lực lạm phát, song khẳng định sẽ thúc đẩy thảo luận liên đảng phái thay vì áp đặt.

Tuy nhiên, giới quan sát lưu ý rằng LDP vẫn ở thế thiểu số tại Thượng viện, buộc chính phủ phải duy trì liên minh với JIP và thương lượng với các đảng khác để tránh bế tắc lập pháp. Ngoài ra, dư địa tài khóa của Nhật Bản vẫn bị hạn chế khi nợ công đã vượt gấp đôi GDP, trong khi chi tiêu quốc phòng và chi phí lãi vay tiếp tục gia tăng.

Trên bình diện quốc tế, chiến thắng của LDP giúp Nhật Bản thể hiện vai trò rõ nét hơn trong các liên kết an ninh với Mỹ và các đối tác, đồng thời tạo điều kiện để Thủ tướng Takaichi thúc đẩy chương trình đối ngoại chủ động hơn. Hàng loạt lãnh đạo thế giới đã gửi lời chúc mừng, trong đó Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ mong muốn sớm đón Thủ tướng Nhật Bản tại Nhà Trắng vào tháng 3 tới.

Có thể nói, kết quả bầu cử Hạ viện lần này là một "lá phiếu ủy nhiệm" rõ ràng của cử tri dành cho Thủ tướng Sanae Takaichi và LDP. Tuy nhiên, việc chuyển hóa ưu thế chính trị hiếm có này thành các chính sách hiệu quả, bền vững sẽ là bài toán lớn đối với chính quyền Nhật Bản trong giai đoạn đầy biến động phía trước.

AN BÌNH